hits

Kreftoverlever men ikkje frisk?

 

Kreft er ei vanleg sjukdomsdiagnose i vre dagar, og svrt mange overlever kreft eller lever lenge med sin kreftsjukdom. I slutten av 2016 var det over 260 000 som har hatt kreft eller som fortsatt lever med sin kreftsjukdom. Det hge talet p kreftoverlevarar frer til at fleire fr seinverknader av behandlinga og at fleire blir heilt eller delvis ufre etter kreftsjukdom.

Fokus p kreftoverlevarar og deira kvardag og livskvalitet har vore eit forsmt omrde i mange r. Helseminister Bent Hie har ogs sagt at vi er for drlege p dette omrdet i Norge.

Lege og psykiatrispesialist Jon Hvard Loge uttaler til forskning.no at manglande oppflging etter endt kreftbehandling  er som sende folk i krigen og ikke ta vare p dem nr de kommer hjem. Dette trur eg mange kreftoverlevarar kjenner seg igjen i. Nr kreften er vekke eller godt kontrollert s blir ein sett p som frisk, og bde ein sjlv og samfunnet rundt har forventningar til at livet skal normalisere seg; tilbake til jobb, familie, sosialt liv osv. Nedturen for mange kreftoverlevarar er stor nr ein sakte men sikkert oppdagar at s enkelt er det kanskje ikkje.

Det er mange seineffektar som kan dukke opp etter endt behandling, nokon av dei vanlegaste er nevropati, fatigue, hetetokter og nedsatt svnkvalitet, diare, munntrrheit og smerter.

Grunnen til at eg skriv dette blogginnlegget her er at det skjer spanande ting i mitt fagfelt som er interessant for kreftoverlevarar vite om.

I juni 2017 s disputerte ein av mine kollegaer for doktorgrad ved Institutt for klinisk medisin ved Universitetet i Oslo. Jill Hervik har over fleire r forska p bruk av akupunktur som lindring av hetetokter for kreftoverlevarar som str p antistrogenar. Dette gjeld mange som har hatt brystkreft. For forebygge tilbakefall str mange p Tamoxifen eller aromatasehemmarar i 5-10 r etter endt kreftbehandling. Dette kan gi symptom som om ein er i overgangsalderen med hetetokter, trre slimhinner, leddsmerter osv. Tilskudd med urter eller andre naturpreparat er strengt forbudt fordi det kan stimulere strogen i kroppen og gi auka celledeling. Studiar i utlandet og eigne erfaringar gjorde at Hervik nytta akupunktur p desse pasientane og blei til slutt oppfordra av Brystkreftsenteret p sjukehuset i Vestfold om systematisere og forske p om akupunktur kunne hjelpe p biverknadane. Hervik tok oppfordringa og arbeidet hennar munna ut i ei doktorgrad i juni 2017. Der kunne ho konkludere med at akupunktur gjev klar betring i hetetokter og dertil betre svn, energi og livskvalitet. Best effekt var det p hetetoktene p natt. I tillegg blei kvinnene testa i forhold til strogenniv og Hervik fekk ogs svar p at akupunktur ikkje frer til auka strogenproduksjon og dermed trygt kan anbefalast som hjelp for denne pasientgruppa. Ho gjorde fleire studiar underveis og ei av dei viste ogs tydeleg at biverknadar har ein klar effekt p kva livskvalitet den enkelte opplever etter endt kreftbehandling. Liknande studiar har vore gjort ogs bl.a i USA med same resultat.

Kva s med prostatakreft? Mange av desse blir ogs satt p hormonbehandling etter kreftbehandlinga er over, for kontrollere situasjonen. Dei fr same plagene som kvinnene, og mange av dei skal sgar st p denne behandlinga livet ut, i tillegg. Det har vore gjort ei mindre studie p akupunktur ogs her, som viser same gode resultata. Fleire og strre studiar er nska og hpet er at det kjem i gong snarleg.

Mi erfaring er at bde menn og kvinner som str p hormonbehandling etter kreftsjukdom responderar godt p akupunktur.

Nevropati er ikkje uvanleg etter bruk av cellegift. Desse plagene kan kome snikande og etterkvart bli eit betydeleg problem for den enkelte. I nasjonale retningslinjer for behandling av nevropati etter cellegift er akupunktur saman med forskjellige fysikalske tiltak lista opp som anbefaling. Akupunktur stimulerar nervesystemet og sirkulasjon, og kan p denne mten ha effekt p nevropati. Mi erfaring er at dess tidlegare eg fr starte med akupunkturen dess raskare resultat.

Fatigue er svrt vanleg etter kreftbehandling. Pasientar beskriv det som ei ufatteleg tryttheit, som  om alle krefter er sugd ut av kroppen. Fatigue er vanskeleg for oss andre rundt fatte, personen ser kanskje bde frisk og god ut, men kreftene er bortevekk. I USA har ein p mange av dei store kreftsjukehusa etablert akupunktur som ein del av tilbodet til pasientane. Ikkje som kreftbehandling, men som ei stttebehandling inn mot kvalme, smerter, immunforsvar, svnproblem og ikkje minst seinskader etter kreftbehandling. Med denne bakgrunn og den erfaring dei har gjort seg over det siste 10-ret i USA har det no blitt etablert eit spennande prosjekt i Norge. To av dei strste kreftsjukehusa i USA, Ahus i Oslo, Hyskolen Kristiania og NAFKAM i Troms held no p med eit prosjekt der akupunktur skal brukast ved Fatigue. Studiet skal foreg i Oslo med Ahus som base. Nokon av mine kollegaer har allereie vore p studieturar til USA som start for prosjektet.

Fleire studiar viser at akupunktur har ein immunstyrkande effekt. Eg har gode erfaringar i bruke akupunktur for styrke immunforsvar og forebygge mot stadige infeksjonar.

Gr vi inn p nettsida til eit svrt godt renommert kreftsjukehus i USA, MD Anderson, s kan vi lese at dei brukar akupunktur ved kvalme, hetetokter, munntrrheit, fatigue. smerter, forstoppelse, nedsatt matlyst, angst, depresjon, svnproblematikk og ikkje minst nevropatiar, og at dei er godt ngde med ha dette verktyet i skuffa si saman med andre kjende verkty som fysioterapi, ernring og medisinar.  I USA har dei i tillegg no eit stort fokus p bruk av opioidar  ved smerter, og at bruken av dette m ned. Opioidar er svrt vanedannande og gir avhengigheit som er utfordrande for den enkelte. Akupunktur er noko av det dei no ser meir p for bygge opp tilbod om god smertelindring med minst mogleg bruk av medikament. Dette vil ogs vere eit tema for kreftpasientar og kreftoverlevarar.

 

 

 

Ingen kommentarer

Skriv en ny kommentar