hits

Stress og utbrentheit

Bilderesultat for utslitt bilder

Stress er p mange mtar eit oppbrukt ord. Det har blitt s vanleg leve med stress at vi til dels sluttar reflektere over kva det gjer med oss. Mange lever lange perioder med svrt hgt stressniv.


Austleg medisin og filosofi er fundamentert p den gyldne middelvei, det finne balansen nettopp mellom aktivitet og kvile. Det er d heller ikkje rart at mange opplever god nytte av akupunktur, yoga, meditasjon og mindfulness for styrke denne balansen og betre p stressymptoma sine.


Lista er lang over symptom og tilstandar som blir knytta til stress. Det kan manifestere seg som blant anna kvalme, hovudverk, migrene, mageplager, diffuse smerter, smerter i muskel-skjelettsystemet, drlig svn, depresjon, irritasjon, nedsatt hukommelse og konsentrasjon.


Kinesisk medisin er fyrst og fremst fundert p tanken om forebygging av sjukdom og kultivering av helsa vr, gjere det vi kan for halde oss i balanse og vere friske.


Dei fleste har hyrt uttrykka yin og yang, kanskje litt diffust, men eg skal gjere det enkelt: Yang er all aktivitet vi kan utfre; bde tankar, flelsar og fysisk aktivitet. Yin er den nring og reparasjon som skal til for at vi skal utfre all aktiviteten. Kort sagt; yang er motoren og hjula som fr bilen til bevege seg, yin er bensin, olje og vedlikehaldet som bilen treng for funke.


Nr vi blir utsette for stress s blir ein fight or flight reaksjon satt i gong. Dette er ein fundamental kroppslig respons som gjer oss skjerpa og i stand til kjempe eller stikke av. Reint fysisk pumpar kroppen ut stresshormon som direkte gir fysiske utslag; pupillane utvidar seg, blodet strymer fr indre organ og til armar og bein, pusten og hjartet gr raskare, oppmerksomheita blir skjerpa og smertesansen gr ned.

I grunnen ganske flott nr ein har 1000 jern i ilden! At evna til rasjonell tenking gr ned og at vi aukar sjansen for overreaksjon p omgjevnadane er kanskje ikkje like artig vedkjenne seg, men kanskje noko mange kjenner seg igjen i?


Her rusar vi alts bilen, og gasspedalen gr rett ned. Vi aktiviserar enormt med yang, og for kunne fortsette med det s m yin henge med og srge for at bensin, olje og vedlikehald er p topp. Vi er biologisk godt utvikla for nettopp klare dette, men i korte periodar.


Historisk s fekk vi den store utfordringa d elektrisiteten kom. D kunne vi plutselig styre dgnet vrt meir, og ikkje minst halde p lyset langt ut i dei mrke timane. Lyset er yang og aukar vr aktivitet, yin og ro kom under press. Denne overgangen til elektrisitet gjekk nok i grunnen bra. Folk hadde i dei tider harde fysiske yrker og mtte nok finne senga rimeleg tidleg likevel, i allefall til kvardags. Utviklinga har deretter vore enorm og det vi ser i dag er eit samfunn som nesten alltid er vkent og p. Sosiale mediar er siste skotet p stammen og der kan du absolutt vere pkobla heile tida. Facebook, Insta og alle dei andre sv aldri.


Alt dette set vr indre balanse mellom aktivitet og ro, yang og yin, under eit enormt press. Vi skvisar den tida kroppen og sinnet vrt skulle ha til reparasjon, smring, nring og bearbeiding. Kroppen m seie i fr om at den slit med klare dette rotteracet, og symptoma kjem.


I kinesisk medisin seier vi at vi har tre kontoar; ein Arvekonto fr vre foreldre, vr genetiske arv. Den er heilt individuell og nokon av oss har vunne i Lotto og ftt utdelt mykje bra her, ikkje minst evna til yte mykje over lang tid. Andre har ikkje ftt s sterk arv og dreg lettare p seg sjukdom og belastningar. Dei fleste av oss ligg ein plass midt i mellom. Det er lite vi kan gjere med denne kontoen, anna enn forvalte den best mogleg.


Den neste kontoen vr er Sparekontoen. Det er kontoen som du kan lagre energi og overskudd i nr livet gr p skinner og du har sjanse ladde batteria. Den siste kontoen er Dagskontoen vr. Den blir bestemt av mat og drikke du tek inn, kor godt du fordyar dette , kor godt du pustar og kva du gjer den dagen (og natta).


Dersom du over lang tid har ein kvardag som tek meir enn den gir s blir dagskontoen din for liten. Du m hente p sparekontoen for klare dagen. Ikkje noko gale i det, s lenge dei blir fyllt opp og samspelet mellom kontoane gr fint. Problemet er nr du heile tida m ned hente p denne kontoen. Nr du pressar maskineriet ditt, har klampen i bnn og alltid er i Fight or Flight-modus.


D m du til slutt ned p arvekontoen din. Kinesarane seier at den inneheld vr grunnleggande energi som vi skal fordele jamnt og trutt utover eit langt liv og som absolutt er hgast nr vi er sm. Den kontoen kan vi ikkje fylle opp. Brukt er brukt.


Fortset vi d med full speed s kan kroppen utvikle alvorlegare sjukdom som kraftig motrespons til livet vi frer. Eg jobbar mykje med f pasienten min til tenke litt etter denne modellen for sj kva som har skjedd, og ikkje minst sj kva grep som kan takast. Kvar trykkjer skoen? 

Her jobbar vi i team for rydde opp. I tillegg til den kunnskap og innsikt kinesisk filosofi gir s er akupunktur eit sterkt verkty for hjelpe pasienten tilbake i balanse.

Forskning p akupunktur og stress viser at vi reduserar stresshormona i blodet, beredskapsreaksjonen i kroppen gr ned, pusten og pulsen gr ned. Svnen betrar seg ofte og pasienten klarer kjenne p ei indre ro,  noko som slett ikkje er enkelt for ein stressa pasient i utgangspunktet.

Ei slik behandlingsserie er alltid individuelt lagt opp, etter kva som er utfordringane, symptoma og situasjonen til pasienten. 

 

En liten animasjon her:

https://www.facebook.com/TEDEducation/videos/1127655593914312/

Ingen kommentarer

Skriv en ny kommentar